محمد جواد مغنية ( مترجم : معمورى )

174

در سايه سار نهج البلاغه ( في ظلال نهج البلاغة ) ( فارسى )

مدرارا : حال براى « السماء » است . شرح و تفسير اين سخن امام عليه السّلام « خدايا بارش باران را بر ما ارزانى دار » نشان مىدهد كه اين خطبه براى درخواست باران بيان شده است . شبيه آن ، خطبه 113 است كه شرح آن ضمن اشاره به چگونگى نماز باران گذشت . ( ألا و إنّ الأرض الّتي تقلّكم و السّماء الّتي تظلّكم مطيعتان لربّكم ) زمينى كه شما را به دوش مىكشد و آسمانى كه بر شما بلندى يافته است ، هردو فرمانبردار پروردگار خويشند . ( و ما أصبحتا تجودان لكم ببركتهما توجّعا لكم و لا زلفة إليكم و لا لخير ترجوانه منكم و لكن أمرتا بمنافعكم فأطاعتا و أقيمتا على حدود مصالحكم فقامتا ) هرچند طبيعت سود و منفعت فراوان دارد و نشانه‌هاى دانش و نوزايى در آن يافت مىشود ، ولى اراده‌اى از خود ندارد ؛ زيرا فاقد شعور و درك است . . . با اين‌همه دقت در طبيعت نشان مىدهد نظام هماهنگ و با ثبات آن با اراده آفريده شده است و اراده نشان از هدف دارد . پس اين سخن امام عليه السّلام « و ما اصبحنا تجودان و لا زلفة اليكم » از باب سلب عدم از وجود است كه نزد متكلمان به تقابل سلب و ايجاب مشهور است و مقصود امام عليه السّلام توجه دادن به اين نكته است كه خداوند اين جهان را آفريده و به‌گونه‌اى تقدير كرده كه هر رويداد در اين جهان با زندگى و خواسته‌هاى انسان همساز است ؛ مانند خانه‌اى كه تو براساس نياز و مصلحت خود طراحى مىكنى . ( إنّ اللّه يبتلي عباده عند الأعمال السّيّئة به نقص الثّمرات و حبس البركات و إغلاق خزائن الخيرات ليتوب تائب و يقلع مقلع و يتذكر متذكر و يزدجر مزدجر ) خداوند بلندمرتبه در اين دنيا هرگز كارى را براساس كردار بد يا خوب بندگانش